16/08/2017 09:42

Tự phát mở rộng diện tích cây trồng ngoài quy hoạch: Tiềm ẩn nhiều rủi ro

Không ít bài học xương máu về phát triển "nóng" đã phải trả giá đắt, nhưng việc tự phát mở rộng diện tích cây trồng ngoài quy hoạch tiếp tục xảy ra tại nhiều địa phương. Đây là căn nguyên tiềm ẩn nhiều rủi ro khi nguồn cung nông sản vượt cầu, sản phẩm dư thừa, nông dân thiệt hại lớn về kinh tế, cạn kiệt tài nguyên đất, nước..., ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

Tự phát mở rộng diện tích cây trồng ngoài quy hoạch: Tiềm ẩn nhiều rủi ro - ảnh 1

Diện tích trồng dưa hấu tại Quảng Ngãi vượt quy hoạch dẫn đến khâu tiêu thụ gặp nhiều khó khăn.

Vượt rào quy hoạch

Thời gian qua, giá sầu riêng tăng đột biến khiến nông dân tỉnh Khánh Hòa đua nhau mở rộng diện tích trồng loại cây này. Theo Bộ NN&PTNT, người dân một số huyện trên địa bàn tỉnh này đã tự phát mở rộng diện tích trồng sầu riêng ngoài vùng quy hoạch của địa phương. Đơn cử tại huyện Khánh Sơn hiện có tới gần 500ha sầu riêng. Mặc dù từ cuối năm 2016, huyện khuyến cáo người dân không nên mở rộng diện tích loại cây trồng này ở những khu vực nằm ngoài vùng quy hoạch như: Đất lâm nghiệp, khu vực có độ dốc cao, xa nguồn nước tưới. Song từ cuối năm 2016 đến nay, giá sầu riêng liên tục tăng khiến nông dân không chỉ tự phát mở rộng diện tích ở những khu vực thấp, mà còn trồng ở cả những khu vực đồi cao, đất lâm nghiệp. Thực trạng trên cũng đang xảy ra tại một số huyện khác của tỉnh Khánh Hòa.

“Trồng sầu riêng ở những khu vực đất lâm nghiệp, đất đồi dốc, người dân phải đối diện với nguy cơ thiếu nước tưới do hạn hán kéo dài như những năm trước. Bên cạnh đó còn phá vỡ quy hoạch của nhiều loại cây trồng khác” - Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) Nguyễn Hồng Sơn nói.

Còn tại các tỉnh Tây Nguyên, diện tích trồng sắn tăng mạnh trong những năm gần đây đang trở thành nỗi lo của các nhà quản lý. Theo Bộ NN&PTNT, hiện cả nước có hơn 400.000ha sắn, riêng các tỉnh Tây Nguyên có 160.000ha. Nhiều diện tích được quy hoạch trồng ngô lai, bông vải nay nông dân đã tự phát chuyển sang trồng sắn khiến sản lượng sắn tăng mạnh. Chẳng hạn như tỉnh Gia Lai, đến nay các nhà máy chế biến chỉ tiêu thụ được 40% sản lượng sắn toàn tỉnh. Số còn lại trôi nổi trên thị trường, bị tư thương ép giá, nông dân thiệt hại lớn về kinh tế.

Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) Hoàng Trung cho rằng, việc bùng nổ diện tích trồng sắn ở Tây Nguyên đã dẫn đến nhiều hệ lụy như: Phá vỡ quy hoạch chung của ngành Nông nghiệp ở địa phương; ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài nguyên rừng... Ðáng ngại là chất lượng sắn thấp, sản lượng không cao nên việc tiêu thụ khó khăn, giá cả không ổn định, nông dân dễ bị lỗ. Ngoài ra, chỉ qua 3 đến 4 vụ trồng sắn sẽ dẫn đến tình trạng đất kém dinh dưỡng nếu có trồng cây khác thì năng suất thấp, chất lượng sản phẩm cây trồng bị ảnh hưởng.

Theo Bộ NN&PTNT, hiện còn nhiều loại cây trồng đang vượt quy hoạch ở hầu hết các địa phương như dưa hấu (Quảng Ngãi), hành tím (Sóc Trăng), thanh long (Bình Thuận), mía tím (Hòa Bình)…

Hậu quả khó lường

Thực tế, việc nông dân tự ý mở rộng diện tích các loại cây trồng, vượt rào quy hoạch sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng: Khi quy hoạch bị phá vỡ, diện tích nhân rộng một cách ồ ạt sẽ dẫn đến hậu quả trước mắt là sản lượng tăng đột biến, sản phẩm có nguy cơ rơi vào tình trạng ứ đọng, bị ép giá, không tiêu thụ được. Và điệp khúc “trồng - chặt, chặt - trồng” tiếp tục tái diễn mà không có hồi kết. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc những năm qua Nhà nước và nhiều cấp, ngành, tổ chức đã phải tiến hành “giải cứu” các loại nông sản.

Ngoài ra, việc tự ý mở rộng các loại cây trồng còn làm mất thương hiệu cho các sản phẩm mang tính chủ lực, được quy hoạch sản xuất. Cụ thể như việc cam Cao Phong (Hòa Bình) vốn là sản phẩm có thương hiệu, được người tiêu dùng cả nước tin tưởng, tuy nhiên nhiều địa phương thuộc tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh nông dân tự ý phá bỏ vải trồng cam khiến chất lượng giống cam này kém, khi tiêu thụ tại thị trường thương lái lại mượn mác cam Cao Phong, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương hiệu sản phẩm.

Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (Bộ NN&PTNT) cho biết: Những năm qua, diện tích trồng hồ tiêu cả nước tăng đáng kể, vượt qua cả quy hoạch Bộ NN&PTNT đề ra. Hậu quả là những diện tích hồ tiêu mới không nằm trong quy hoạch, dẫn đến nhiều rủi ro về điều kiện tự nhiên (đất, nguồn nước, khí hậu), giống, kỹ thuật canh tác, trình độ quản lý. Đồng thời, chất lượng hồ tiêu cũng bất ổn… Đó là nguyên nhân mà một số hiệp hội gia vị Châu Âu, Mỹ, Canada đã nhiều lần cảnh báo và có động thái ngừng nhập khẩu hồ tiêu từ Việt Nam...

Thực tế, việc định hướng và quy hoạch các vùng sản xuất cây trồng được Bộ NN&PTNT đề ra có ý nghĩa quan trọng. Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết: Quy hoạch các loại cây trồng được Bộ tính toán kỹ lưỡng trên cơ sở tài nguyên, khí hậu từng vùng. Đặc biệt, quy hoạch có xem xét đến từng vùng, từng sản phẩm cũng như thực trạng, nhu cầu của thị trường trong nước và thế giới, qua đó đưa ra bài toán về diện tích, sản lượng cũng như các giải pháp kỹ thuật, lộ trình triển khai. Việc phá vỡ quy hoạch, tự phát mở rộng diện tích sản xuất sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế, làm suy kiệt tài nguyên đất, nước và tiềm năng xuất khẩu một số nông sản chiến lược.

Xem thêm: Cơn sốt phát triển rau thủy canh ở Lâm Đồng và mối lo đầu ra

Theo Đỗ Minh/Báo Hà Nội mới

Tags: rủi ro, cây trồng, quy hoạch, ngoài quy hoạch, bài học xương máu

TIN KHÁC

Doanh nhân, thương binh Trần Mạnh Báo: Xứng danh anh hùng trong sản xuất giống lúa KHUYẾN NÔNG

Doanh nhân, thương binh Trần Mạnh Báo: Xứng danh anh hùng trong sản xuất giống lúa

Ở Thái Bình, mỗi khi nhắc đến một nhà nông thế hệ mới, luôn đồng cảm và thấu hiểu tính cách từng giống lúa, hình hài từng bông lúa trổ đòng và hương thơm từng hạt gạo, người ta nhớ ngay đến doanh nhân, thương binh Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tổng công ty Giống cây trồng Thái Bình (Thai Binh Seed).

Để hiện thực hóa, Huyện ủy Sông Mã đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/HU tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, gắn với nâng cao thu nhập theo quan điểm sản xuất hàng hóa trên địa bàn huyện giai đoạn 2016-2020.

Cao Phong là huyện miền núi thuộc tỉnh Hòa Bình, với khí hậu ôn hòa, tầng đất canh tác dày, hàm lượng dinh dưỡng cao nên phù hợp trồng cây có múi.

Cánh đồng dược liệu của Hội nghiên cứu trồng và bảo tồn cây dược liệu Việt Nam tại các xã Bắc Sơn, Xuân Giang và Trung Giã là vùng dược liệu hữu cơ lớn nhất của Hà Nội hiện nay với quy mô 13ha. Trong đó, cây được trồng nhiều nhất là trà hoa vàng, chiếm gần 4ha - dược liệu quý có tác dụng làm thông mạch máu, tăng sức đề kháng, chống đột quỵ.

Trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi, nhiều hộ gia đình đã tận dụng chuồng nuôi lợn để sửa chữa thành bể nuôi lươn không bùn cho hiệu quả kinh tế khá cao.

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT), trong những năm gần đây, diện tích trồng ngô của cả nước dao động khoảng hơn một triệu ha, tuy nhiên năng suất trung bình còn khá thấp, chỉ ở mức 4,6 triệu tấn/ha. Hằng năm, Việt Nam vẫn phải chi một lượng lớn ngoại tệ để nhập khẩu ngô hạt về phục vụ nhu cầu chế biến thức ăn chăn nuôi trong nước.

Nguồn vốn cấp cho công tác giảm nghèo tại Đắk Lắk mỗi năm cả ngàn tỉ đồng nhưng tỉ lệ hộ nghèo của tỉnh vẫn cứ cao. Thất bại của Chương trình 755 tại tỉnh này là bài học lớn cho công tác xóa đói giảm nghèo

Nhân rộng trồng cao-su tại tỉnh Điện Biên có vai trò quan trọng, không chỉ trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo mà còn thay đổi tập quán du canh du cư của người dân; từ đó ổn định an ninh, trật tự, chính trị xã hội trên địa bàn.

Sáng 8/8, tại Hà Nội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Dự án phát triển hợp tác xã tại Việt Nam (VCED) tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý vào dự thảo báo cáo sơ kết triển khai thi hành Luật Hợp tác xã năm 2012.

Do ảnh hưởng của bão gây mưa lớn và nước lũ từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về, lũ lên nhanh khiến nông dân trồng lúa ngoài đê bao ở ĐBSCL trở tay không kịp

Xem tiếp