13/05/2019 04:18

Quy trình kỹ thuật phòng, chống sâu keo mùa thu

Để khẩn trương phổ biến, tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp phòng chống sâu keo mùa thu hiệu quả và an toàn, Cục Bảo vệ thực vật đã có công văn gửi Sở Nông nghiệp và PTNT các tỉnh, thành phố về việc ban hành Quy trình kỹ thuật phòng, chống sâu keo mùa thu. Sau đây xin gửi đến quý bạn đọc toàn bộ quy trình này.

 I. Một số đặc điểm hình thái, sinh học, sinh thái

1. Đặc điểm hình thái

Loài sâu keo mùa thu có tên tiếng anh là Fall Armyworm (viết tắt là FAW), tên khoa học là Spodoptera frugiperda J.E. Smith, thuộc Bộ cánh vảy (Lepidoptera), Họ ngài đêm (Noctuidea).

Trứng có hình cầu, đường kính 0,75 mm. Trứng mới đẻ có màu xanh, sau đó chuyển sang màu trắng sữa, trước khi nở chuyển sang màu nâu nhạt.

Sâu non có 6 tuổi, tuổi 1 -2 cơ thể màu xanh nhạt - vàng nhạt là phổ biến. Khi sâu non phát triển tuổi 3-6 có màu nâu xám - nâu sẫm với các sọc dọc thân. Tùy theo môi trường thức ăn, sâu non có màu nâu nhạt - xanh đen. Kích thước sâu non tuổi 1 dài khoảng 0,5 mm, lên tuổi 3 sâu non dài 6-9 mm; tuổi 6 đẫy sức sâu non dài 30-40 mm.

Trên trán sâu non tuổi lớn nhìn rõ hình chữ Y ngược màu vàng, mặt lưng màu đen với lông cứng dài. Trên mặt lưng, đốt bụng cuối có bốn đốm đen được sắp xếp thành hình vuông, trong khi các đốt khác có 4 đốm đen xếp thành hình thang.

Nhộng sâu keo mùa thu dạng nhộng bọc, màu nâu cánh gián sáng bóng. Nhộng đực dài 13-15 mm còn nhộng cái dài 16-17 mm. Đốt bụng cuối cùng có 2 gai.

Trưởng thành đực có chiều dài trung bình 16 mm, sải cánh trung bình 37 mm. Phần cánh trước lốm đốm nâu nhạt, xám với một đốm hình bầu dục màu xám trắng -vàng rơm. Cánh trước của trưởng thành cái không có hoa văn rõ ràng.

2. Đăc điểm sinh hoc, sinh thái

Trưởng thành hoạt động về ban đêm, từ khi vũ hóa đến đẻ trứng có thể bay nhiều km để tìm nơi đẻ trứng, chúng có thể di chuyển xa hàng trăm ki-lô-mét nhờ gió. Trưởng thành sống trung bình 12-14 ngày.

Trưởng thành đẻ trứng vào ban đêm, đẻ thành ổ xếp thành hai lớp trứng là chủ yếu. Vị trí ổ trứng thường ở mặt trên của phiến lá hoặc cạnh cuống lá. Mỗi ổ trứng khoảng 50 - 200 quả/ổ, xếp thành 2-3 lớp và được bao phủ bởi một lớp lông màu hồng - xám. Một trưởng thành cái có sức đẻ từ 6-10 ổ trứng, tương đương 1.000 - 2.000 trứng. Thời gian trứng nở sau 2-10 ngày, trung bình 3-5 ngày ở nhiệt độ 20-30°C.

Sâu non là giai đoạn gây hại của sâu keo mùa thu. Sâu non có 6 tuổi, thời gian pha sâu non kéo dài 14-21 ngày, nếu độ ẩm cao, nhiệt độ thấp thì thời gian pha sâu non kéo dài khoảng 30 ngày.

Sâu non mới nở nhanh chóng di chuyển đến những vị trí có lá non. Sâu non mới nở có thể nhả tơ để nhờ gió phát tán đến các cây khác gần đó để gây hại. Sâu non tuổi lớn có tập tính cắn chết sâu non tuổi nhỏ.

Nhộng vũ hóa phần lớn trong đất ở độ sâu 2-8 cm, một số ít trường hợp bắt gặp hóa nhộng giữa các lá, nách bẹ lá của cây ký chủ hoặc trong bắp ngô. Thời gian pha nhộng 9-13 ngày ở nhiệt độ 14,6°c.

3. Đặc điểm gây hại

Chỉ pha sâu non gây hại trên cây trồng, sâu non tuổi 1 -2 ăn biểu bì ở mặt dưới của lá non, gây ra các vết hình vuông hoặc hình chữ nhật màu trắng đặc trưng. Sâu non tuổi lớn hơn ăn khuyết lá, bẹ lá tạo thành các lỗ lớn như “cửa sổ”.

Quy trình kỹ thuật phòng, chống sâu keo mùa thu - ảnh 1

Chỉ pha sâu non của sâu keo mùa thu gây hại trên cây trồng (Ảnh: Văn Phú)

4. Cây ký chủ

Sâu keo mùa thu có thể ăn hơn 300 loài thực vật, bao gồm cả ngô, bông, đậu tương, lúa, mía, cây rau, cà, ... Tuy nhiên sâu ưu thích nhất cây ngô, nhất là ngô ngọt, ngô nếp và ngô rau.

5. Con đưòng xâm nhập, lây lan

Sâu keo mùa thu có thể xâm nhập qua các con đường chính:

- Sâu non di chuyển ở khoảng cách gần (cây này sang cây khác; ruộng này sang ruộng khác).

- Sâu non, nhộng, trứng, thậm chí là trưởng thành di chuyển theo sản phẩm, phế phụ phẩm của cây ký chủ (ngô, cỏ thức ăn chăn nuôi, cỏ sân golf, ...), trong quá trình người dân vận chuyển cây ký chủ qua biên giới hoặc theo hàng hóa thương mại từ nước ngoài vào Việt Nam hoặc giữa các địa phương trong nước.

- Trưởng thành tự bay tìm nơi đẻ trứng ở khoảng cách vài trăm mét đến hàng chục ki-lô-mét.

- Trưởng thành di trú có thể bay theo gió xa hàng trăm ki-lô-mét.

II. Biện pháp phòng chống

Phòng chống sâu keo mùa thu bằng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, gồm:

a) Biện pháp canh tác

- Làm sạch cỏ dại xung quanh vườn trồng ngô để hạn chế nơi trú ẩn của sâu.

- Làm đất rồi phơi đất khô để ấu trùng, nhộng trong đất chết hoặc dễ dàng bị thiên địch tiêu diệt.

- Luân canh ngô - lúa nước ngay sau vụ ngô để diệt nhộng trong đất. Làm đất kỹ cũng góp phần diệt nhộng trong đất.

b) Biện pháp thủ công

- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, đặc biệt ở giai đoạn ngô 3-6 lá để phát hiện ổ trứng, ngắt tiêu hủy.

- Sử dụng tro bếp hoặc nước xà phòng loãng đổ vào nõn ngô diệt sâu non.

c) Biện pháp sinh học

- Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để bảo vệ thiên địch của sâu keo mùa thu.

- Sử dụng chế phẩm nấm xanh, nấm trắng, vi khuẩn Bt, virus NPV để phun trừ khi sâu tuổi nhỏ.

- Nhân thả ong ký sinh trứng (ong mắt đỏ, ...), các loài bắt mồi ăn thịt như bọ đuôi kìm để kiểm soát sâu non mới nở - tuổi nhỏ.

d) Biện pháp bẫy, bả

- Bẫy bả, bẫy đèn: Sử dụng bẫy dính màu vàng có pheromone giới tính, bẫy bả chua ngọt hoặc bẫy đèn để diệt trưởng thành.

- Bẫy cây trồng: Trên cánh đồng trồng ngô, trồng một số diện tích cỏ voi, ngô nếp sớm hơn so thời vụ chung để dẫn dụ trưởng thành đến đẻ trứng. Sử dụng bẫy diệt trưởng thành, ngắt ổ trứng và phun trừ sâu non trên các diện tích bẫy cây trồng.

e) Biện pháp hóa học

- Sử dụng các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng để phun trừ khi sâu đa số tuổi 1-3 (giai đoạn ngô 3-6 lá), phun sáng sớm hoặc chiều mát.

- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc 4 đúng.

- Trường hợp Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam chưa có thuốc trừ sâu keo mùa thu thì theo hướng dẫn của Cục Bảo vệ thực vật.

Theo BBT (gt)/khuyennongvn.gov.vn

Tags: quy trình, phòng, chống sâu keo

TIN KHÁC

Dưa hấu phủ nilon 'bén rễ' ở bản vùng cao Lai Châu TRỒNG TRỌT

Dưa hấu phủ nilon 'bén rễ' ở bản vùng cao Lai Châu

Đang bước vào vụ thu hoạch dưa hấu, các hộ nông dân ở xã Phúc Khoa, huyện Tân Uyên (Lai Châu) bắt đầu thu hoạch từ mô hình trồng dưa hấu che phủ nilon. Dưa hấu năm nay quả to, chất lượng thơm ngon, bán được giá nên người dân rất phấn khởi.

Trong khi nhiều gia đình cùng tổ dân phố và các xã, phường lân cận đi sâu vào việc trồng đào cảnh chơi tết thì ông Trần Văn Thuấn, tổ dân phố Quyết Thắng, phường Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang lại chuyên sâu vào nghề ươm trồng cây đào giống, mỗi sào cũng cho thu nhập 30 - 40 triệu đồng.

Nhằm tăng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích bằng cách đưa các giống cây trồng, vật nuôi mới vào sản xuất, có ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, năm 2017, Trung tâm Ứng dụng kỹ thuật - Thông tin khoa học và Công nghệ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Yên Bái đã xây dựng mô hình trồng dưa lưới trong nhà lưới tại thành phố Yên Bái theo hướng áp dụng công nghệ cao (sử dụng biện pháp tưới nhỏ giọt, dinh dưỡng cung cấp qua hệ thống nước tưới, với hai phương thức trồng là trên nền đất và trên giá thể ...).

Thực hiện chủ trương tái cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp, trên địa bàn huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, mô hình trồng sen lấy hạt đã và đang mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.

Mới đây, Đồng Tháp là địa phương xuất khẩu lô xoài đầu tiên sang thị trường Hoa Kỳ, mở ra hướng đi đầy triển vọng.

Thấp thoáng dưới tán rừng cao su đang mùa thay lá, nhiều lều trại được dựng lên để nuôi những bầy ong đi tìm hoa hút mật. Bị lôi cuốn bởi món quà thiên nhiên ban tặng, những con người vốn quen với cuộc sống tha phương đang phiêu dạt theo những mùa hoa để “đánh mật”.

Dù không có diện tích để canh tác hay trồng trọt nhưng người tiêu dùng vẫn có cơ hội sở hữu vài cây xoài, thậm chí cả vườn xoài đặc sản ở huyện Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp) thông qua mô hình “Cây xoài nhà tôi”.

Năm 2019, Trung tâm Khuyến nông Bắc Giang phối hợp với Trung tâm Dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp huyện Lục Nam triển khai mô hình trồng na Thái, với quy mô 5 ha, tại xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam.

Trong những năm qua, bằng nhiều nỗ lực, nông dân Hà Nội đã hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu bệnh trên cây trồng, góp phần thúc đẩy sản xuất rau, củ, quả an toàn, bảo vệ môi trường.

Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) cho biết, hiện nay, một số tỉnh đã xảy ra bệnh đạo ôn cổ bông với tỷ lệ lên tới 30% số bông bị bệnh. Tại thành phố Hà Nội, bệnh đạo ôn cổ bông đã xuất hiện tại một số huyện: Ba Vì, Thạch Thất, Sóc Sơn...

Xem tiếp