06/11/2018 01:56

Bệnh đơn bào phủ tạng và tiêu chảy phân vàng do trùng roi ở gia cầm

Đơn bào phủ tạng là một bệnh ký sinh trùng nguy hiểm thường gặp ở gia cầm, gia súc và ở người do một loại đơn bào gây ra với các triệu chứng ở mắt, biểu hiện thần kinh và phủ tạng.

I. BỆNH ĐƠN BÀO PHỦ TẠNG- TOXOPLASMOSIS AVIUM

1. Giới thiệu:

Đơn bào phủ tạng là một bệnh ký sinh trùng nguy hiểm thường gặp ở gia cầm, gia súc và ở người do một loại đơn bào gây ra với các triệu chứng ở mắt, biểu hiện thần kinh và phủ tạng.

2. Nguyên nhân

Toxoplasma Gondii là nguyên nhân gây bệnh đơn bào phủ tạng, nó thuộc nhóm cầu trùng họ Isoporia loài Toxoplasma.

Bệnh đơn bào phủ tạng và tiêu chảy phân vàng do trùng roi ở gia cầm - ảnh 1

3. Loài gia cầm mắc

Gà, gà tây, ngan, vịt, ngỗng, chim cút, chim câu.

4. Tuổi gia cầm mắc

Tất cả các lứa tuổi đều có thể mắc bệnh

5. Phương thức truyền lây

- Qua đường ăn uống

- Qua côn trùng hút máu

- Ở gia súc và người bệnh có thể truyền dọc từ mẹ sang con qua bào thai, con đực truyền qua con cái qua tinh dịch.

- Ký chủ cuối cùng là mèo.

6. Triệu chứng

- Gà đột nhiên bỏ ăn, lông xù, mào nhợt nhạt, quăn lại, tụt xuống, sốt cao, uống nhiều nước.

- Đôi khi phù nề mí mắt hoặc mù mắt giống bệnh sổ mũi truyền nhiễm.

- Gà ốm mệt lả, đi không vững, run rẩy.

- Tiêu chảy phân xanh, trắng xanh.

- Đầu, cổ nghẹo sang 1 bên, hoặc vặn xuống dưới bụng hoặc ra sau lưng, gà gầy rộc nhanh và chết rất giống điểm này ở bệnh Newcastle.

- Gà đẻ: giảm đẻ.

7. Mổ khám

- Cơ thể gầy.

- Cơ tim bị viêm thoái hóa, nhão

- Gan sưng to có nhiều điểm hoại tử vàng ngà màu xanh

- Lách sưng to, đôi khi có điểm hoại tử như gan.

- Đường tiêu hóa viêm tiết dịch xuất huyết: dạ dày tuyến, tá tràng, ruột non.

8. Điều trị

Bệnh dễ dàng được điều trị bằng một trong các loại thuốc sau:

- T. Coryzin: 1,5- 2 g/lít nước x 3-4 ngày.

- Super Cox: 20g/ 100kgP/ ăn hoặc uống x 4 ngày.

- Anti Coxi TH: 20g/ 100kgP/ ăn hoặc uống x 4 ngày.

- Costop- Ta: 20g/ 100kgP/ ăn hoặc uống x 4 ngày.

- Anti- Cox: 3ml/ lít nước x 3-4 ngày liên tục.

- Thái- Cox: 3ml/ lít nước x 3-4 ngày liên tục.

Các loại thuốc sau đây tỏ ra hiệu nghiệm:

+ Sul- depot: 1ml/ lít nước x 3-4 ngày liên tục

+ Sutrim.NT: 1g/ lít nước x 3-4 ngày liên tục

Nếu bệnh nặng phải dùng Spyracin.Thái để tiêm bắp 1ml/5kgP/lần/ngày, tiêm 3 ngày là khỏi.

- Người chăn nuôi có thể sử dụng cả 2 loại thuốc cho uống và thuốc tiêm để bệnh nhanh khỏi bằng cách:

Dùng một trong các loại thuốc uống hoặc ăn với liều phòng và dùng Spyracin.Thái để tiêm bắp với liều 1ml/5kgP/lần/ngày, tiêm 3 ngày là khỏi.

9. Phòng bệnh

- Phải có biện pháp ngăn chặn gà không tiếp xúc với mèo, chó, động vật gặm nhấm như chuột.

- Nghiêm chỉnh chấp hành các nội dung chăn nuôi an toàn sinh học.

II. BỆNH TIÊU CHẢY PHÂN VÀNG DO TRÙNG ROI (TRICHOMONOSIS, TRICHOMONIASIS AVIUM).

1. Giới thiệu

Bệnh tiêu chảy phân vàng là một bệnh truyền nhiễm, lây lan mạnh ở gia cầm và thủy cầm do một loại trùng roi có tên khoa học là Trichomonas rất phổ biến ở gà, vịt, ngan, ngỗng, gà Tây nuôi cũng như hoang cầm, gây nhiều thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi. Ở nước ta có rất ít tài liệu thông báo về bệnh này. Riêng 2 năm 2010 và 2011 chúng tôi- Lê Văn Năm và cộng sự đã quan sát thấy bệnh đang bùng nổ mạnh mẽ ở những địa phương chăn nuôi gà, vịt, ngan tập trung thả vườn tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. Cũng theo tác giả có tới 57% số đàn gia cầm bị nhiễm bệnh, tỷ lệ ốm rất cao và tỷ lệ tử vong tới 70% số gà bệnh.

Bệnh đơn bào phủ tạng và tiêu chảy phân vàng do trùng roi ở gia cầm - ảnh 2

Một trong những lý do tử vong cao là do người chăn nuôi không biết gì về bệnh này, các cán bộ thú y cũng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức. Một số thuốc đặc trị đã bị cấm, tất cả những lý do trên được bó gọn trong một phạm trù bệnh do Trichomonas, Thực sự đây là bệnh cũ người mới ta, bởi trên thế giới ta đã phát hiện ra bệnh này trước đây hàng trăm năm.

2. Nguyên nhân

Trichomonas- trùng roi là một loại đơn bào thuộc ngành nguyên sinh động vật (Protozoa), họ trùng roi (Trichomonadidae) họ trùng roi (Trichomonas) có 2 loại trùng roi: loài trùng roi ruột non có 4 roi (Trichomonas gallinae) chúng gây bệnh cho gà, gà tây, vịt, ngan, ngỗng, chim câu và một số hoang cầm khác.

Loại trùng roi ruột già có 5 roi (Trichomonas gallinarum) chúng cũng ký sinh ở tất cả các loại gia cầm, thủy cầm nuôi và hoang cầm.

3. Loài gia cầm mắc bệnh

- Tất cả các loài gia súc kể cả người đều có thể mắc bệnh.

- Tất cả các loại gia cầm, thủy cầm nuôi và hoang cầm đểu mắc bệnh.

- Tuy trùng roi có 2 chủng cơ bản như đã nêu nhưng phần nguyên nhân khi chúng gây bệnh lại được mang các tên khác nhau:

Ví dụ:

+ Khi gây bệnh cho gà thì có tên là Trichomonas gallinarum.

+ Khi gây bệnh cho vịt thì chúng mang tên Trichomonas anatis.

+ Khi gây bệnh cho ngỗng thì chúng mang tên Trichomonas anseris…

4. Tuổi gia cầm mắc bệnh

Tất cả các lứa tuổi đểu có có thể mắc bênh, tuy nhiên gia cầm, thủy cầm đang lớn bị bệnh nặng nhất.

5. Phương thức truyền lây

- Bệnh lây lan chủ yếu qua đường miệng (ăn, uống).

- Ở động vật có vú và người bệnh có thể lây qua đường sinh dục qua giao phối.

5. Triệu chứng bệnh ở gia cầm

- Thời kỳ ủ bệnh từ 6- 15 ngày.

- Bệnh có 2 biểu hiện

6.1. Thể cấp tính

Thế bệnh này thường được xuất hiện ở gia cầm đang lớn đến 5-6 tháng tuối với các triệu chứng

- Sốt cao, ủ rũ, xù lông, chán ăn, chảy nhiều nước mắt.

- Sã cánh, đứng rụt cổ, mắt nhắm nghiền hoặc nằm tụm đống, với sự tiến triển của bệnh ta thấy chúng còn liệt chân, liệt cánh, đặc biệt là ở thủy cầm.

- Tiêu chảy mạnh, phân loãng vàng. Nếu trùng roi ký sinh trong niêm mạc vùng họng, hầu thì ta thấy thêm hơi thở có mùi thối khó chịu. Chúng khó thở thường xuyên rướn dài cổ há to mồm hít khí hoặc dí đầu vào cổ để nuốt. Nếu vạch mỏ ta thấy trên niêm mạc vùng hầu họng xuất hiện các nốt sần vàng trắng ướt có độ lớn từ 0.5- 2nm.

Khi trùng roi ký sinh trong cơ quan nội tạng thì bệnh sẽ có các biểu hiện của nhiễm trùng huyết. Mổ khám lúc này ta thấy rõ viêm xuất huyết dạ dày, ruột- viêm hoại tử gan- ruột rất giống các biến đổi của bệnh viêm gan- ruột truyền nhiễm hay còn gọi là bệnh đầu đen ở gà và gà Tây.

6.2. Thể mãn tính

Đây là thể bệnh thường gặp ở gia cầm, thủy cầm lớn tuổi (trên 6 tháng tuổi) với các biểu hiện giống như thể cấp tính nhưng với mức độ nhẹ hơn. Đặc biệt khi vạch hậu môn để khám xét ta sẽ thấy có một mảng giả đã và đang Cazein hóa (bã đậu) trắng vàng bao phủ và ăn sâu vào lớp thanh mạc và dưới thanh mạc nếu chúng ta bóc tách lớp màng này ra sẽ thấy các điểm loét chảy máu ở lỗ huyệt. Ở vùng hầu họng cũng quan sát thấy có nhiều nốt sần trắng vàng đang bị Cazein hóa. Ở gia cầm đẻ trứng ta thấy giảm đẻ mạnh.

- Ở gà con bệnh có thể gây chết khoảng 70% tổng đàn.

- Ở gà Tây bệnh tập trung ở đường ruột và có thể gây chết 70- 80% đàn.

- Ở vịt, ngan, ngỗng con ta còn thấy ngoài các biểu hiện đường tiêu hóa, còn có thêm các triệu chứng thần kinh: liệt và bán liệt chân cánh, nên chúng đi cà nhắc hay nằm, khi xua đuổi thì bị ngã, tỷ lệ chết cũng rất cao 60- 70%.

7. Mổ khám

- Trên bề mặt niêm mạc miệng, họng, hầu, thanh quản, thực quản, dạ dày tuyến, diều có nhiều nốt sần vàng trắng hoại tử hoặc được phủ một lớp màng giả màu vàng trắng đang bị Carein hóa thậm chí khối bã đậu này làm đầy thực quản và dạ dày tuyến.

- Ở gan, lách và một số cơ quan nội tạng khác đôi khi có các ổ viêm hoại tử lồi lên với màu vàng ngà hoặc được bao phủ một màng giả.

- Phổi bị viêm lổ đổ, tụy cũng bị viêm, buồng trứng viêm.

- Viêm phúc mạc vào màng bao tim.

- Ruột bị viêm xuất huyết và hoại tử loét.

- Vịt, ngan viêm ống dẫn trứng và phúc mạc hay gặp nhất.

8. Chẩn đoán

- Bệnh dễ dàng chẩn đoán dựa vào số liệu dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích.

- Song để phân biệt tốt nhất là xét nghiệm tìm Trichomonas đang di chuyển.

9. Điều trị

Tất cả các thuốc đặc trị bệnh do Histomonas đều là thuốc đặc trị bệnh tiêu chảy phân vàng do trùng roi Trichomonas.

* Phác đồ 1:

- Tiêm bắp T. Avibracin: 1ml/5kgP/lần/ngày.

- Cho uống:

+ Hepaton hoặc T.FloxC: 20g

+ Giái độc gan, lách TA , thận: 40g

+ T.Cúm gia súc: 20g

Trộn thức ăn hoặc pha 15- 20lit nước uống cho 100kg gia cầm, dùng 3- 4 ngày.

* Phác đồ 2:

Cho ăn :

- Sutrim- NT hoặc T.Coryzin: 20g

- T.cúm gia súc hoặc Anti- Gum: 100g

- Giải độc gan TA.Sorbitol +B12: 100g

Trộn thức ăn hoặc pha 15- 20lit nước uống cho 100kg gia cầm, dùng 4- 5 ngày (Nếu bệnh nặng có thể dùng gấp rưỡi).

10. Phòng bệnh

- Phải giữ đúng nguyên tắc chăn nuôi

+ Không nuôi chung các loại gia cầm với thủy cầm.

+ Không nuôi gia cầm, thủy cầm khác lứa tuổi cùng nhau.

+ Thường xuyên tẩy uế dụng cụ thiết bị chuồng trại và giữ sạch nguồn nước.

+ Cứ 20 ngày cho đàn gia cầm hoặc thủy cầm uống thuốc tím hoặc Sunlfat đồng 1 lần.

>> Xem thêm: Tổng hợp kỹ thuật chăn nuôi, phòng bệnh cho gia cầm

Theo PGS-TS LÊ VĂN NĂM/toquoc.vn

Tags: gia cầm, tiêu chảy phân vàng, đơn bào phủ tạng, gà bị tiêu chảy, gà sã cánh, đứng rụt cổ

TIN KHÁC

Ngăn ngừa gia cầm cắn mổ nhau GIA CẦM

Ngăn ngừa gia cầm cắn mổ nhau

Thuật ngữ chuyên môn tiếng Anh gọi hiện tượng cắn mổ nhau ở gia cầm là “cannibalism”.

Giống chim bồ câu Pháp (dòng VN1) nhập vào nước ta năm 1996. Năm 1998, 2 dòng chim Mimas (dòng VN2) và Titan (dòng VN3) tiếp tục được nhập đáp ứng yêu cầu của sản xuất. Chim bồ câu Pháp có năng suất cao, chất lượng thịt không thua kém chim nội.

Hiện nay, phong trào nuôi chim bồ câu đang phát triển. Đã có nhiều gia trại nuôi chim bồ câu với số lượng vài chục đôi đến hàng trăm đôi; khi chăn nuôi với số lượng nhiều, vấn đề phòng chống dịch bệnh càng cần được quan tâm.

Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính ở gà do vi khuẩn gây nên, có thể điều trị bằng kháng sinh. Gà các giống, các lứa tuổi đều bị mắc bệnh. Bệnh xảy ra quanh năm, đặc biệt nặng vào mùa mưa rét hoặc nóng ẩm đầu năm và thường xuyên tái phát khi sức khỏe gà giảm sút do thay đổi thời tiết hoặc chăm sóc, nuôi dưỡng kém.

Hiện nay, ở miền Bắc và miền Trung nước ta, thời tiết lạnh, khi ấm lên thì độ ẩm tăng cao (trời “nồm”) nên gia cầm rất dễ mắc bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (hội chứng viêm đường hô hấp mãn tính hoặc CRD) hay còn gọi là bệnh “hen”.

Nhiệt độ úm rất quan trọng, vì trong những ngày tuổi đầu, do chưa thích nghi với môi trường bên ngoài nên gà con cần nhiệt độ úm thích hợp trong khoảng 28 - 33 độ C,...

Sau khi gà nở hết không nên cho ăn trong 24 giờ đầu để gà tiêu hết lòng đỏ. Tuy nhiên, cần cho uống nước bằng cách đặt vài cái ly trong đựng đầy nước sạch úp ngược vào cái đĩa để nước rỉ ra dần.

Bệnh đầu đen hay còn gọi là bệnh kén ruột, bệnh viêm gan ruột. Bệnh có thể gây tỷ lệ chết cao và ảnh hưởng lớn đến năng suất chăn nuôi.

Là một trong những đơn vị đầu ngành nghiên cứu chuyển giao các giống thủy cầm của cả nước, Trung tâm Nghiên cứu Vịt Đại Xuyên hiện đang cung cấp các giống vịt kiêm dụng, chuyên trứng, chuyên thịt có ưu điểm nổi trội tại Việt Nam.

Hiện nay, trên các đàn gà ở nhiều nơi mắc bệnh Leuco, đã gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi.

Xem tiếp